pieter van bogaert
pieter@amarona.be

(in het nederlands)

 

White is always beautiful

text on 'entre - deux', an exhibition by Lieven De Boeck & Paul Casaer, for Netwerk annual 03-04 (2004)

 

 

Let's start with the place. An empty factory in a provincial Flemish city with a glorious industrial past. Within walking distance of the city centre but remote enough to give an impression of desolation. Behind the station, across the bridge, and turn to the right. Easily accessible for cars, pedestrians, cyclists. A place where you can get lost in or discover. An area with character. A twilight zone. Sufficiently accessible for the tourist, and sufficiently concealed for the wanderer.

 

Inside, everything is white. It makes the place familiar, like so many other spaces for contemporary art. It creates a feeling of neutrality. It shows respect for the artist. Impersonal and innocent. A spacious, light and clean feeling. Lived in, and yet contemporary. Closed yet open. Mysterious yet banal.

 

There are photographs on the wall, big colourful ones. On the floor are trestle tables with black and white texts on them. The mutual ambiguity and the contrast between both fits the space. Mystery and tedium. Open light and closed logic. Tension and the open book. Confusion and recognition.

 

It is quiet in this space. The hollow silence of a museum. The depth of history. The immobility of architecture. The moment of the image. The infinity of the monument.

 

Here you are safe. Here happiness reigns. Here idyll grows.

 

Now is always.

 

 

 

***

 

 

 

It depends on where you stand. To the left, to the right, somewhere in the middle … a minute move means a world of difference. It makes what is public become private. What is hidden comes to the surface. Commonplace becomes sin, sin becomes commonplace. It is something to do with the place? With the time? With the gaze? With the surroundings?

 

It is about the identity we carry with us everywhere – like a cocoon, like a house. About the mask we carry and pass on. About what we are supposed to be. About desires we project.

 

 

 

***

 

 

 

Let us turn to the work. Profound reflections on living are placed in front of frivolous photographs of young girls in a sun-drenched field. Pure desire and impure thoughts. Disapprovingly banal and innocently exotic. A Sunday picnic and calculated ordinariness. Chilly theories on a pleasantly warm day.

 

We see pretty eggs in too small hands and magnified contemplations under glass. A fresh navel beneath a shrinking blouse. A red stamp on white paper – a hallmark that never looks the same. A wriggling tattoo under too short a sleeve like a scratch on a tightly stretched skin. A card rewriting itself. A frivolous suspender under a fresh skirt. Dated clichés with an unexpected turning. It is summer and nature is bursting at the seams. It is tidy and it soothes the head.

 

People travel to the other end of the world for these. To the comfort of warmth, tranquillity and anonymity. To the shrivelled purity, the monumental openness, the natural light. You can also find them behind walls alongside Flemish roads nowadays. They belong to the anonymous cosiness behind all too clean facades.

 

This is where the world disappears. Where buildings become architecture. Boxes. Mirrors throwing glances back at passers-by. Where one doesn't look anymore, but is only looked at. Where there is nothing to see anymore. Unimaginative frills rule here. The safe shelter of the uniform. The invisible, the unspeakable, the unimaginable, the unorganisable, the uncontrollable.

 

 

 

***

 

 

 

But we are straying. Let us go back to the exhibition. To the white gallery in that old industrial building. To what the photographer directed. What the architect registered. To the world like it is. To the environment as it should be. To what is. What shall be. What may be. What has to be.

 

The photographs of Paul Casaer show with perverse pleasure girls in a context. He creates more than once. Once to try, once to correct, once to retouch, once to display … not only the girls are the object of his work, but also the spectators. He uses their memory, their expectations – as if the action still has to come. Their clichés become his prints.

 

Lieven De Boeck impertinently joins a certain tradition in architecture and formalises almost until absurdity. He turns certain key words (the ‘seven sins') from modern architecture upside down. He puts functionalism on the table only to instantly sweep it off again, just as with context, harmony and the distinction between public and private. His alternatives come as certificates each with a different hallmark.

 

In ‘Monument' two projections next to each other show the same image from a slightly different angle. On the forefront there is each time a different flag blowing. A small move creates a completely different meaning. The same with different words. Like in the ‘Seven Sins', where in one dazzling circular movement the reversal of challenged ideas leads to a new concept with a drawn-out content. Like in ‘Picnic', where details make and fill holes in a non-existing story.

 

 

 

***

 

 

 

Now it is our turn.

 

Our turn to throw back the gaze and categorise these artists as new-fashioned nomads. Our turn to reclaim the world which they claim as their terrain – our house as their house. Our turn to put those rascals who shamelessly make use of your and my identity, back in their own landscape. Our turn to observe. Like parading voyeurs, like vagabonds, cunning with remarks, forever in between.

 

Let us expose those provocateurs here and now. Let us be too quick for them and reconcile ourselves with sin. Let us make their work into nothing and take nature as it is – culture as it wants to be. In colour or black and white. Let us look with clear eyes behind the walls, through the windows, under the skirts, through the pleats, in the blouses. Let us particularly not be scared away by the uniform that protects and laugh with the façade that hides. With what obliges and organises. With what camouflages and gives names. Watches and controls.

 

Let us exchange this building for the world. With the eyes wide open looking directly into the sun. And shout in unison: ‘White is always beautiful'.

 

 

 

 

 

Wit is altijd mooi

 

 

Laat ons beginnen bij de plek. Een leegstaande fabriek in een Vlaamse provinciestad met een roemrijk industrieel verleden. Het bevindt zich op loopafstand van het stadscentrum, maar toch ver genoeg om een verlaten indruk te geven. Achter het station, over de brug, en dan naar rechts. Goed bereikbaar voor automobilisten, voetgangers en fietsers. Een plaats om te verdwalen en om te ontdekken. Een omgeving met karakter. Een schemerzone. Bereikbaar genoeg voor de toerist, verborgen genoeg voor de flaneur.

Binnen is alles wit. Het maakt de plaats herkenbaar, zoals zovele andere ruimtes voor hedendaagse kunst. Het creëert een gevoel van neutraliteit. Het toont respect voor de kunstenaar. Onpersoonlijk en onschuldig. Een ruim, licht en proper gevoel. Doorleefd en toch hedendaags. Gesloten en toch open. Mysterieus en toch banaal.

Aan de muren hangen foto's, groot en in kleur. Op de vloer staan tafels op houten schragen, met teksten zwart op wit. Het wederzijds dubbelzinnige en het contrast tussen beide past bij deze ruimte. Het mysterie en de saaiheid. Het open licht en de gesloten logica. De spanning en het open boek. De verwarring en de herkenning.

Het is stil in deze ruimte. De holle stilte van het museum. De diepte van de geschiedenis. Het statische van de architectuur. Het moment van het beeld. Het eeuwige van het monument.

Hier ben je veilig. Hier heerst geluk. Hier bloeit idylle.

Nu is altijd.

 

 

 

*

 

 

 

Het hangt ervan af waar je staat. Links, rechts, ergens tussenin,... Een kleine verschuiving zorgt voor een wereld van verschil. Het maakt het publieke privaat. Wat verborgen zit, komt naar buiten. Het alledaagse wordt zonde, de zonde alledaags. Heeft het met de plaats te maken? Of met de tijd? Met de blik? Of met de omgeving?

Het gaat over de identiteit die we overal – als een cocon, als een huis – meenemen. Over het masker dat we dragen en doorgeven. Over wat we verondersteld worden te zijn. De verlangens die we projecteren.

 

 

 

*

 

 

 

Laat ons even stilstaan bij het werk. Diepzinnige bespiegelingen over het wonen liggen uitgespreid voor frivole foto's van jonge meisjes in een zonovergoten veld. Zuiver verlangen en onzuivere gedachten. Beschuldigend alledaags en onschuldig exotisch. Een zondagse picknick en doordachte banaliteit. Kille theorieën op een aangenaam warme dag.

We zien aantrekkelijke eitjes in te kleine handjes en uitvergrote redeneringen onder glas. Een vers naveltje onder een krimpend bloesje. Een rode stempel op een wit blad – een waarmerk dat er nooit hetzelfde uitziet. Een kronkelend tatoetje onder een te kort mouwtje als een schram op een strak gespannen huid. Een kaart die zichzelf overschrijft. Een frivole jarretel onder een fris rokje. Belegen clichés met een onverwachte twist. Het is zomer en de natuur barst uit haar voegen. Het is netjes en brengt het hoofd tot rust.

Hiervoor reizen mensen naar het andere eind van de wereld. Naar het comfort van warmte, rust en anonimiteit. Naar de gekrompen zuiverheid, de monumentale openheid, het natuurlijk licht. Je vindt ze nu ook achter de gevels van Vlaamse steenwegen. Ze maken deel uit van de anonieme knusheid achter iets te nette façades.

Dit is waar de wereld verdwijnt. Waar gebouwen architectuur worden. Dozen. Spiegels die de blik teruggooien naar de voorbijgangers. Waar niet meer gekeken wordt, maar wel teruggekeken. Waar niets meer te zien is. Hier heerst de fantasieloze franje. De veilige geborgenheid van het uniform. Hier heerst het onzichtbare, het onuitspreekbare, het onvoorstelbare, het onorganiseerbare, het oncontroleerbare.

 

 

 

*

 

 

 

Maar we dwalen af. Laat ons terugkeren naar de tentoonstelling. Naar de witte galerij in het voormalig industriële pand. Naar wat de fotograaf regisseerde. Wat de architect registreerde. Naar de wereld hoe hij is. Naar de omgeving hoe ze zou moeten zijn. Naar het zijn. Naar het zullen. Naar het mogen. Naar het moeten.

Met een pervers genoegen tonen de foto's van Paul Casaer meisjes in een context. Hij creëert niet één keer, maar meerdere keren. Een keer om te proberen, een keer om te corrigeren, een keer om te retoucheren, een keer om te exposeren,... Niet alleen de meisjes, maar ook de toeschouwers zijn onderwerp van zijn werk. Hij bedient zich van hun geheugen, van hun verwachtingen – alsof de actie nog moet komen. Hun clichés worden zijn prints.

Lieven De Boeck sluit zich ongegeneerd aan bij een bepaalde traditie in de architectuur en schematiseert op het absurde af. Hij zet enkele sleutelbegrippen (de ‘zeven zonden') uit de moderne architectuur op hun kop. Het functionalisme wordt op de tafel gelegd en er meteen weer afgeveegd, net als de context, de harmonie, het onderscheid tussen het publieke en het private. Zijn alternatieven komen als certificaten met telkens een ander waarmerk.

In ‘Monument' tonen twee projecties naast elkaar hetzelfde beeld vanuit een licht verschillende hoek. Op de voorgrond wappert telkens een verschillende vlag. Een kleine verschuiving zorgt voor een volledig andere betekenis. Hetzelfde met andere woorden. Zoals in de ‘zeven zonden', waarin de omkering van de gewraakte begrippen in een virtuoze cirkelbeweging leidt naar een nieuw concept met een uitgeschoven inhoud. Zoals in ‘Pick Nik', waarin details gaten maken én vullen in een onbestaand verhaal.

 

 

 

*

 

 

 

Nu is het aan ons.

Aan ons om de blik terug te gooien en deze kunstenaars te klasseren als nieuwerwetse nomaden. Aan ons om de wereld, die zij beschouwen als hun terrein – ons huis als hun huis – terug te eisen. Aan ons om deze schelmen, die zich schaamteloos bedienen van uw en mijn identiteit, een plaats te geven in hun eigen landschap. Aan ons om te observeren. Als flanerende voyeurs, als straatschuimers, listig met commentaar, voor eeuwig tussenin.

Laten wij hier en nu deze provocateurs ontmaskeren. Laten we ze te snel af zijn en ons verzoenen met de zonde. Laten we hun werk vernietsen en de natuur nemen zoals ze is – de cultuur zoals ze wil zijn. In kleur of zwart op wit. Laat ons met heldere blik kijken achter de muren, door de vensters, onder de rokjes, door de plooitjes, in de bloesjes. Laten we ons vooral niet afschrikken door het uniform dat beschermt en lachen met de façade die verbergt. Met wat verplicht en organiseert. Met wat camoufleert en namen geeft. Kijkt en controleert.

Laat ons dit gebouw ruilen voor de wereld. Met de ogen wijd open en de blik recht in de zon. En roepen in koor: ‘Wit is altijd mooi'.